analitik.am-ի զրուցակիցն է ՀՀ փաստաբանների պալատի խորհրդի անդամ Կարեն Մեժլումյանը:
- Պարոն Մեժլումյան, որպես իրավաբան, իրավական ի՞նչ գնահատական կտաք Գյումրիում կատարված դեպքին: ՀՀ օրենսդրությանն հակասող քայլեր եղա՞ն այս օրերին:
- Նախ, եթե Հայաստանում անձի կյանքի իրավունքը ոտնահարվել է, պետությունը պարտավորություն է կրում Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով ՝ մեղավորներին հայտնաբերել և պատժել: Ինչ վերաբերում է Գյումրի քաղաքի դեպքին, հացագործությունը կատարվել է ՀՀ տարածքում . Մեր սահմանադրական ուժով և քրեական օրենսգրքով ՀՀ տարածքում կատարված հանցագործությունը պետք է քննվի Հայաստանում և, այս դեպքում, կիրառման ենթակա օրենքները ՀՀ օրենքներն են: Դա պետության համար պարտականություն է սահմանում՝ նման գործը քննել Հայաստանում, մեր օրենսդրությամբ: Այստեղ վերապահումը վերաբերում էր ՌԴ Սահմանադրության 61 հոդվածին, որի համաձայն, Ռուսաստանն իր քաղաքացիներին չի կարող հանձնել այլ պետության: Այդ սահմանադրությունը չի գործում նախ ՀՀ տարածքում. Երկրորդ՝ ռուսական ռազմաբազան, որը թեև գտնվում է Գյումրիում, դրա վերաբերյալ կա որոշակի միջպետական համաձայնագիր , սակայն բազայի տարածքը նույնպես ՀՀ տարածքն է, այսինքն՝ մեղադրյալը գտնվում է ՀՀ տարածքում և ոչ թե ՌԴ տարածքում:
- Այդ համաձայնագիը խախտվե՞լ է այս օրերին :
- Նրանք ասում են, որ մեր սահմանադրությամբ չի եղել ոչ մի խախտում, մենք ասում ենք իրենց սահմանդրությունը գործում է ռուսական տարածքում: Այս տարածքը հայկական տարածք է, և այստեղ հայկական օրենքներն են գործում: Կարևորը՝ այդ մեղադրյալն այսօր չի գտնվում Ռուսաստանի տարածքում, թեև, այս բազայի ռուս իրավապահ մարմինները, եթե նրան բռնել են, ձերբակալել են, պետք է մեր իրավապահ մարմիններին հանձնեն, քանի որ նա Հայաստանի տարածքում է ձերբակալվել և գտնվում : Հետևաբար, իրենց սահմանադրությունը չի կիրառվում այս տարածքում, քանի որ այդ անձը չի գտնվում Ռուսաստանի տարածքում:
Այս պարագայում, գոյություն ունի պայմանագիր, որտեղ կիրառվում են Հայաստանի օրենքները . Դրանցից են՝ եթե հանցագործություններ են կատարվել , ապա պետք է քննվեն հայկական օրենքներով, պատժի ենթարկեն և այլն , սակայն կան բացառություններ. Այդ բացառությունների մեջ կոնկրետ այս դեպքը չի մտնում, այդպիսի օրինակներից է, երբ ռուսական բազայի զինվորը կամ աշխատակիցը տեղում է հանցագործություն կատարում և այլն: Եթե փորձում են այս դեպքը նույնացնել այդպիսի հանցագործությունների հետ՝ մատնանշելով, թե այդ զինվորը փախել է բազայից կամ բազան լքել, ապա դա նույնպես ռուսական դատաիրավասության ներքո է և չի խոչընդոտում, որպեսզի սպանության գործով վարույթ իրականացնի հայկական կողմը և գործը քննի հայկական դատարանը:
- Հանցագործին հայտնաբերել են ռուսական սահմանապահները և հանձնել ռազմաբազայի հրամանատարությանը : Արդյոք ճի՞շտ են վարվել թե՞ պետք էր նրան հայ իրավապահների ձեռքը տային : Քրեական հետապնդման ենթակա չե՞ն այդ սահմանապահները:
- Դա իրենց զինվորն է, դրա համար հանձնել են իրենց բազային. Եթե իրենց մոտ քր. գործ է հարուցված, առավել ևս: Ես այստեղ հանցագործություն չեմ տեսնում: Ուրիշ բան է, թե ինչո՞ւ մերոնք չհայտնաբերեցին, թեև սրանք հարցի երկրորդ կողմն են…
Այսօր շատ է քննարկվում այն հարցը, թե ո՞ր դատարանը պետք է դատի հանցագործին, և բոլորն ուզում են, որ դատի մեր դատարանը: Եթե մարդիկ այդ հարցին նայում են այն տեսանկյունից, որ մեր քաղաքացուն է սպանել, ապա պետք է մեր դատարանը դատի, որպեսզի խիստ պատժի նրան, ես սխալ եմ համարում, որովհետև չեմ կարծում, որ ռուսական դատարանը պակաս խիստ դատավճիռ կկայացնի: Չի բացառվում՝ Ռուսաստանում նա ավելի վատ պայմաներում կլինի անազատության մեջ: Այնպես որ, իրավական տեսանկյունից և՛ մեր դատարանը և՛ նրանց դատարանը պետք է անաչառ գործը քննեն:
Մյուս կողմից , սա ավելի շատ Հայաստանի ինքնիշխանության խնդիրն է: Այդ դեպքում, ես գտնում եմ, որ պետք է մեր դատարանը քննի այս գործը, եթե Հայաստանում նման հանցագործություն է կատարվել, քննողը մենք պետք է լինենք, հակառակ դեպքում, կարող է ստացվել՝ մի գիշերում մի հանցագործ եկավ, կոտորեց մի ամբողջ ընտանիք , և ամեն ինչ ավարտվեց նրանով, որ նրան հանձնեցին Ռուսաստանին և այդ տարածքից չեն հանձնում մեզ: Երբ դիտում ես այդ տեսանկյունից, իսկապես, մտահոգվելու տեղ ունենք. մերոնք պետք է պահանջեն, ստանան, և հայկական կողմը պետք է գործը քննի, գոնե սպանության մասով:
Հարցազրույցը վարեց Հասմիկ Մովսիսյանը
