«Ամերիկայի Ձայնի» բացառիկ հարցազրույցը Ռազմավարական և Միջազգային Հետազոտությունների Կենտրոնի (CSIS) Ռուսաստանի և Եվրասիայի Ծրագրի փոխտնօրեն Ջեֆրի Մանկոֆի հետ:
Չնայած նախագահ Սարգսյանի առաջարկին, ցուցարարները չեն հեռացել, այդյո՞ք դա նշանակում է, որ սոսկ էլեկտրաէներգիայի սակագինը չէր բողոքի պատճառը:
Անշուշտ, բողոքի պատճառը կոռուպցիան էր: Ինչպես երևում է, ընկերությունը խոշոր գումարներ էր ծախսում, ինչը և պարտքեր առաջացրեց ու ստիպեց բարձրացնել գները: Այսպիսով, նույնիսկ երբ նախագահը որոշեց հետաձգել գների բարձրացումը, հիմնարար պատճառը, որը մարդկանց փողոց հանեց և որը կայանում է թերի կառավարման և կոռուպցիայի դեպքերից մարդկանց դժգոհության մեջ, այդ պատճառը չի վերացել ու թեև բողոքի կայծն առաջացրեց գների բարձրացումը, հրդեհի համար բավականաչափ վառելիք դեռևս մնում է:
Հայաստանում տեղի ունեցածն արդյոք քաղաքական ճգնաժա՞մ էր: Եթե այո, ապա իշխանություններն ինչպե՞ս այն հաղթահարեցին:
Ես եղածը փոքր տրամաչափի քաղաքական ճգնաժամ կանվանեի: Ամեն անգամ, երբ փողոցներում մեծ թվով ցուցարարներ են հայտնվում, կարող ենք խոսել խնդրի առկայության մասին: Հաշվի առնելով վերջին տարիներին Հայաստանի հարևան պետություններում տեղի ունեցածը, Հայաստանի իշխանություններն ունեին բոլոր հիմքերը ենթադրելու, որ այս կարող է ավելի խոշոր խնդրի վերաճել, սակայն մինչ օրս դա տեղի չի ունեցել: Դրան գումարած, համքզված եմ, որ Հայաստանի իշխանություններն ականատես էին, թե Յանուկովիչի կառավարությունն ինչպես փորձեց պայքարել Մայդանում բողոքների դեմ: Հայաստանի իշխանությունները ցուցարարների նկատմամբ ծայրահեղ ճնշումներ չեն ձեռնարկել:
Որոշ վերլուծաբաններ կանխատեսում են, որ այս իրադարձություններն իրենց ազդեցությունը կունենան Հայաստանի իրավիճակի վրա: Դուք նման հնարավորություն կանխատեսո՞ւմ եք, հաշվի առնելով նաև 2016-ին սպասվող նախագահական ընտրությունները:
Որոշ ազդեցության մասին կարելի էր խոսել այն դեպքում, եթե տեղի ունենար իրավիճակի սրում, ինչը չի նկատվել: Այս պահին կարծես թե բողոքը հիմնականում կենտրոնացված է Երևանում և հիմնականում երիտասարդների շրջանում՝ դա Հայաստանի ամբողջ բնակչությունը չէ: Ու թեև այս բողոքների արդյունքում երկիրը կարող է այլ քաղաքական ապագա ունենալ, եթե չկա որևէ մեկը, որ կօգտագործեր այս պահը և ուղղեր այս էներգիան դեպի քաղաքական դաշտ, ինչն ի դեպ տեղի չի ունեցել, կարծում եմ, ամեն ինչ կմնա ներկա վիճակում:
Սա առաջին խոշոր բողոքն էր, որի մասնակիցները կազմակերպվեցին սոցիալական ցանցերի միջոցով: Արդյոք դա փոփոխությունների խորհրդանիշ չէ՞:
Կրկին անգամ կրկնեմ, որ դրա մեջ կար սերնդի խնդիր: Հայաստանում, ինչպես նաև շատ այլ տեղերում, սերունդ է գալիս, որն անհամեմատ ավելի լավ է իրեն զգում առցանց տարածքում, սոցիալական ցանցերում: Դրա հետ միասին սակայն, բողոքի հիմնական պատճառը որպես այդպիսին կապ չունի ինտերնետի կամ սոցիալական ցանցերի հետ, այլ կապված է կոռուպցիայի, աղքատության և թերի կառավարման հետ: Դրանք խնդիրներ են, որոնք անհանգստացնում են մարդկանց՝ անկախ ինքնակազմակերպման ձևերից: Բանն այն է, որ սոցիալական ցանցերում իրենց լավ զգացող մարդկանց մեծաթիվ խմբի առկայությունը թույլ տվեց այդ բողոքն ավելի արագ տարածել, քան դա տեղի կունենար առանց ցանցերի:
Որոշ մեկնաբաններ մեղադրեցին Արևմուտքին զգուշության մեջ՝ Հայաստանի իրադարձությունները մեկնաբանելիս: Դուք կիսո՞ւմ եք այդ քննադատական վերաբերմունքը:
Կարծում եմ, Արևմուտքի կողմից արված մեկնաբանությունները բավարար էին. Դրանք երկու կողմին էլ կոչ արեցին զերծ մնալ բռնությունից, որը մինչ այս պահը հիմնական պահանջն է եղել: Կարծում եմ Արևմուտքում մարդկանց մի մասի մոտ կա միտում նախկին խորհրդային տարածքում ցանկացած հակաիշխանական իրադարձությունների նայել Սառը պատերազմի ակնոցների միջով, դիտարկելով դրանք Արևմուտքի և Ռուսաստանի միջև ընտրություն կատարելու տեսանկյունից: Անշուշտ, այդ իրադարձությունները կարող են դրանց վերածվել, և Ուկրաինայի դեպքում այդ իրադարձությունները հենց այդպիսիք էին, սակայն այս պահին չեմ կարծում որ Հայաստանի իրադարձությունները դրան են տանում: Կարծում եմ, նման գլոբալ քաղաքական խնդիրների ներարկումը տեղական իրադարձության մեջ կլինի ոչ արդյունավետ, ավելին՝ կարող է սրել իրավիճակը: Մի երկրում, որտեղ Արևմուտքը չունի մեծ ազդեցություն և չունի գործողությունների մեծ ընտրություն, դա կարող է թանկ հետևանքների բերել:
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ սկզբնաղբյուր կայքում
