2016 թվականից նոր կառավարությունը խնդիր էր դրել աստիճանաբար դանդաղեցնել ՀՀ կառավարության պարտք / ՀՆԱ ցուցանիշի աճի տեմպը, որը 2014-2016թթ ընթացքում աճել էր շուրջ 13 տոկոսային կետով, իսկ միայն 2016թ-ին 7.7 տոկոսային կետով (այս ցուցանիշի միանգամից նվազեցումը կտուգաներ տնտեսական աճը):
2017թ-ին կառավարությանը հաջողվեց իր առջև դրած խնդիրն իրագործել, այն է հարկաբյուջետային կոնսոլիդացիայի արդյունքում պարտք/ՀՆԱ ցուցանիշի աճի տեմպն էապես նվազեցվեց և պարտք/ՀՆԱ ցուցանիշն աճեց ընդամենը 1.8 տոկոսային կետով: Իսկ արդեն 2018թ-ին հարկաբյուջետային ծրագրի իրականացման պայմաններում նախատեսվում է պարտք/ՀՆԱ ցուցանիշի նվազեցում՝ շուրջ 1.3 տոկոսային կետով:
Վերոնշյալ հարկաբյուջետային քաղաքականությունն իրագործվել է պարտքի խելամիտ կառավարման ուղենիշներին համահունչ: Ավելին <<Առաջիկա տարվա ընթացքում մարվող ՊՊ-երի կշիռը ՊՊ-երի ծավալի մեջ (տարեվերջին)>> ցուցանիշը, որը բնութագրում է պարտքի կառավարման ոլորտում կառավարության իրացվելության հետ կապված ռիսկերը (ընդհանուր պարտքի մեջ որքան մեծ է ընթացիկ տարվա մարումները, այդքան կառավարությունը կարող է ընթացիք իրացվելիության դժվարություններ ունենա) 2016թ. 22.9%-ից նվազել է 2017թ. 16.4%-ի՝ գտնվելով իրացվելիության սահմաններում: Ընդ որում այս միտումը շարունակվել է նաև 2018թ-ի ընթացքում:
ՀՀ կառավարության պարտքի կառավարման ուղենշային ցուցանիշները
| Ուղենիշ | 2016թ.
փաստ |
2017թ.
փաստ |
30.04.2018թ.
փաստ |
|
| Վերաֆինանսավորման ռիսկ | ||||
| Մինչև մարում միջին ժամկետը | 8 – 11 տարի | 9.3 | 9.0 | 9.0 |
| Առաջիկա տարվա ընթացքում մարվող ՊՊ-երի կշիռը ՊՊ-երի ծավալի մեջ (տարեվերջին) | առավելագույնը 20% | 22.9 | 16.4 | 11.6 |
| Տոկոսադրույքի ռիսկ | ||||
| Ֆիքսված տոկոսադրույքով պարտքի կշիռն ընդամենը պարտքի մեջ | առնվազն 80% | 87.5 | 86.5 | 86.5 |
| Փոխարժեքի ռիսկ | ||||
| Ներքին պարտքի կշիռն ընդամենը պարտքի մեջ | առնվազն 20% | 20.9 | 20.7 | 21.3 |
ՀՀ կառավարության ներքին պարտքի կառավարման ոլորտում այս ժամանակահատվածում իրականացվել են նաև մի շարք բարեփոխումներ.
- ՀՀ պետական գանձապետական պարտատոմսերի շուկայի զարգացման, շուկայի մասնակիցների համար գործառնական ծախսերը նվազեցնելու նպատակով պարտատոմսերի առաջնային տեղաբաշխման աճուրդային համակարգը ՀՀ կենտրոնական բանկից տեղափոխվել է ՆԱՍԴԱՔ ՕԷՄԷՔՍ, որտեղ պարտատոմսերով գործարքներն իրականացվում են (T+n) սկզբունքով` հետաձգելով գործարքի իրականացման օրն աճուրդի օրից:
- Ներդրվել է Գանձապետական պահառուի միջոցով պարտատոմսերի մանրածախ վաճառքի առցանց համակարգ (gp.minfin.am) և ընդլայնվել է Գանձապետական պահառուի միջոցով վաճառվող պարտատոմսերի գործիքակազմը՝ ներկայումս այս համակարգով կարելի է ձեռք բերել թողարկվող բոլոր 4 տեսակի պարտատոմսերը:
- Ներդրվել է պետական գանձապետական պարտատոմսերի առաջնային շուկայի մասնակիցների վարքագծի գնահատման և ընտրության համակարգը:
- 2017 թվականին թողարկվեց 30 տարի մարման ժամկետով պետական գանձապետական պարտատոմս:
Արդյունքում՝ պետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունը ամբողջ կորի երկայնքով նվազել է 3-4 տոկոսային կետով:
ՀՀ կառավարության պարտքի կառավարման ՀՀ կառավարության վարած քաղաքականության արդյունքում միջազգային կապիտալի շուկաների արձագանքը չի ուշացել և Հայաստանի թողարկած եվրապարտատոմսերի ոչ միայն տոկոսադրույքներն են այս ժամանակահատվածում նվազել, այլ նաև միջազգային ուղենշային պարտատոմսերի նկատմամբ սփրեդն է նվազել, ինչը նշանակում է, որ աճել է մեր երկրի նկատմամբ վստահությունը:
Աղբյուրը՝ Բլումբերգ
| Արտաքին պետական պարտքը բնութագրող ցուցանիշներ | |||||||||||
| Արտաքին պետական պարտքի ԶՆԱ / ՀՆԱ * | |||||||||||
| Առավել ծանր պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | > 80% | ||||||||||
| Միջին պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | 48% - 80% | ||||||||||
| Նվազ պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | < 48% | ||||||||||
| Հայաստանի Հանրապետություն | 2008թ. | 2009թ. | 2010թ. | 2011թ. | 2012թ. | 2013թ. | 2014թ. | 2015թ. | 2016թ. | 2017թ. | 2018թ. |
| 8.5 | 26.1 | 28.0 | 29.8 | 32.1 | 33.6 | 25.7 | 34.2 | 38.0 | 40.9 | 39.3 | |
| Արտաքին պետական պարտքի ԶՆԱ / Արտահանում * | |||||||||||
| Առավել ծանր պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | > 220% | ||||||||||
| Միջին պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | 132% - 220% | ||||||||||
| Նվազ պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | < 132% | ||||||||||
| Հայաստանի Հանրապետություն | 2008թ. | 2009թ. | 2010թ. | 2011թ. | 2012թ. | 2013թ. | 2014թ. | 2015թ. | 2016թ. | 2017թ. | 2018թ. |
| 51.2 | 144.9 | 117.5 | 110.2 | 116.8 | 118.6 | 89.8 | 114.9 | 114.3 | 110.5 | 103.9 | |
| Արտաքին պետական պարտքի տոկոսավճար / Արտահանում | |||||||||||
| Առավել ծանր պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | > 20% | ||||||||||
| Միջին պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | 12% - 20% | ||||||||||
| Նվազ պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | < 12% | ||||||||||
| Հայաստանի Հանրապետություն | 2008թ. | 2009թ. | 2010թ. | 2011թ. | 2012թ. | 2013թ. | 2014թ. | 2015թ. | 2016թ. | 2017թ. | 2018թ. |
| 0.6 | 1.8 | 2.0 | 1.8 | 1.9 | 1.6 | 2.3 | 3.3 | 3.6 | 3.4 | 3.5 | |
| Արտաքին պետական պարտք / Արտահանում | |||||||||||
| Առավել ծանր պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | > 275% | ||||||||||
| Միջին պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | 165% - 275% | ||||||||||
| Նվազ պարտքի բեռ ունեցող երկրներ | < 165% | ||||||||||
| Հայաստանի Հանրապետություն | 2008թ. | 2009թ. | 2010թ. | 2011թ. | 2012թ. | 2013թ. | 2014թ. | 2015թ. | 2016թ. | 2017թ. | 2018թ. |
| 81.1 | 190.3 | 149.3 | 130.2 | 128.2 | 123.6 | 114.1 | 137.6 | 137.3 | 128.6 | 122.3 | |
| Արտաքին պետական պարտք / ՀՆԱ | |||||||||||
| Սահման | 50.0% | ||||||||||
| Հայաստանի Հանրապետություն | 2008թ. | 2009թ. | 2010թ. | 2011թ. | 2012թ. | 2013թ. | 2014թ. | 2015թ. | 2016թ. | 2017թ. | 2018թ. |
| 13.5 | 34.3 | 35.6 | 35.2 | 35.2 | 35.1 | 32.6 | 40.9 | 45.6 | 47.6 | 46.3 | |
