2014-ի տարեսկզբին «Քաշաթաղ» հ/կ նախագահ Ռոբերտ Սիմոնյանի նախաձեռնությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան (ՄԻԵԴ) է ուղարկվել 1915 թ. Հայոց ցեղասպանության, պահանջատիրության վերաբերյալ գանգատ, որը մայիսին վարույթ է ընդունվել: Ի՞նչ նորություններ և ակնկալիքներ կան նշված գործից. այս հարցերի շուրջ Analitik.am-ը զրուցել է Ռոբերտ Սիմոնյանի հետ:
- Պրն Սիմոնյան, շատերն են խոսում 1915 թ. Հայոց ցեղասպանության ճանաչման մասին, բայց քայլեր քիչ են արվում, ինչը ունի և օբյեկտիվ, և սուբյեկտիվ պատճառներ: Դուք, փաստացի, քայլեր եք ձեռնարկել: Նրանց համար, ովքեր տեղյակ չեն Ձեր նախաձեռնությունից, խնդրում եմ՝ համառոտ ներկայացրեք այն:
- Մինչև հիմա Հայոց ցեղասպանության հարցով միջազգային կառույցներին դիմած մարդիկ, ովքեր հիմնականում այդ ցեղասպանությունը վերապրածների ժառանգներն են, դիմել են նյութական, ֆինանսական պահանջներով: Իսկ իմ պահանջներն այլ են՝ տարածքային, հայ ազգի պահանջատիրոջ իրավունքները և այլն: Առաջինը Ցեղասպանության խնդիրն է, հետո տարածքների վերադարձի խնդիրը՝ Կարսի և Մոսկվայի պայմանագրերի անօրինականությունները, 1988 թվականին Սումգայիթում և Բաքվում հայ ազգի շարունակական ցեղասպանությունը, 1988 թվականի չորս ատոմային պայթյունները, որոնք ներկայացվեցին որպես երկրաշարժ և Արցախի հարցը: Գանգատը ՄԻԵԴ-ում վարույթի է ընդունվել: Տրվել է նշված գործին հերթական համար, և հավելված` «գծիկավոր կոդով պիտակներ»: Դա այն բանի համար է, որ լրացուցիչ դատարան ուղարկվի նշված գործին առնչվող նյութեր ու փաստեր:
Գանգատը ներկայացրել եմ որպես «Քաշաթաղ» հ/կ նախագահ և ՀՀ նախագահի թեկնածու:
- Իսկ որտեղի՞ց պետք է ձեռք բերեք այդ փաստերը և ի՞նչ քայլեր եք արել այդ ուղղությամբ:
- Հայոց ցեղասպանության հարցը միայն ինձ չի վերաբերվում: Դա համայն հայության խնդիրն է: Ուստի՝ ես նամակներ եմ հղել ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանին, այն ժամանակ ՀՀ ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանին, Ազգային ժողովին, ՀՀ Սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանին, ՀՀ Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանին, ՀՀ ԱԱԾ տնօրեն Գորիկ Հակոբյանին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին, ՀՀ Գլխավոր դատախազ Աղվան Հովսեփյանին և ՀՅԴ-ին: Նրանց տեղեկացրել եմ, որ Հայ դատի` Հայոց ցեղասպանության, պահանջատիրության վերաբերյալ գանգատը, ուղարկվել է ՄԻԵԴ – եվրոպական դատարան, որը 2014թ մայիսի 6-ին վարույթ է ընդունվել:
Եվ ասել եմ, որ պահանջվում է ներկա իշխանությունների պարտքն ու բարոյական պարտականությունը` սատար կանգնելու խնդրի արդարացի լուծմանը, պաշտպանությանը` ի շահ Հայ ազգի լինելիության հրամայական պահանջի:
- Եվ ի՞նչ արձագանքներ են եղել:
- Ոչ մի: Նրանցից և ոչ մեկը չի արձագանքել: Միայն նրանց աշխատակազմերից տեղեկացրել են, որ իմ նամակները տեղ են հասել: Սակայն Հրանուշ Հակոբյանի հետ հանդիպմանը վերջինս ասաց, որ տեղյակ չէ: Ասացի, որ ՀՀ սփյուռքի նախարարության կնիքով գրություն եմ ստացել, որ իմ նամակը տեղ է հասել: Բայց պարզվում է, նամակի մասին նրան անգամ չեն էլ տեղեկացրել:
- Փաստորեն ՄԻԵԴ-ը սպասում է, որ Դուք իրավական հիմքեր ներկայացնեք, իսկ Դուք՝ սպասում եք իշխանությունների արձանգանքին: Այս դեպքում՝ ներկա դրությամբ ի՞նչ ակնկալիք ունեք ՄԻԵԴ-ից:
- Այսօրվա դրությամբ ես որևիցե ակնկալիք չունեմ նաև միջազգային դատարանից: Դա ձևական ֆորմատի մեջ մի համակարգ է: Նրանք պատվերներ են իրականացնում: Տվյալ դեպքում պետք է գերակա լինեն միջազգային նորմերը: Եթե ներպետական նորմերը հակասում են միջազգային նորմերին, ապա ներպետականը պետք է իրավահավասարեցվի այդ նորմերին: Ուստի, եթե միջազգային կառույցները մեզ ուղղորդում են տվյալ միջազգային նորմերի կիրառմանը, ապա նրանք պետք է հետևեն, որ այդ նորմերը կիրառվեն: Բայց տվյալ դեպքում որևիցե նորմ չի կիրառվում:
Ես դիմեցի ՄԻԵԴ նաև այն բանի համար, որ բացահայտվի տվյալ կառույցի անօրինական լինելը: Նման կառույցները իրենցից որևէ բան չեն ներկայացնում, չեն իրականացնում արդարադատություն, ուստի ՝ խոսել մարդկանց իրավունքերից, արդեն անիմաստ է դառնում:
- Իսկ Դուք հաշվի առել եք, որ ռիսկային քայլ եք կատարել՝ Հայոց ցեղասպանության հարցով դիմելով միջազգային դատարան: Եթե Ձեր այս նախաձեռնությունը անհաջող ավարտ ունենա և չհասնեք նպատակին, ապա դա կարող է ընդհանրապես Ցեղասպանության ճանաչման գործընթացի վրա նախադեպային վատ ազդեցություն ունենալ:
- Համաձայն չեմ այդ տեսակետի հետ: Մինչև հիմա ոչ ոք հստակ քայլ չի արել: Իրավականորեն դա ոչ մի վտանգ չի պարունակում: Դա որևիցե նյութական և բարոյական ազդեցություն չի ունենա: Գանգատը համապատասխանում է թե ներպետական, թե միջազգային բոլոր նորմերին:
